Top 10 मराठी चित्रपट : प्रत्येक मराठी माणसाने आवर्जून पाहावे
मराठी चित्रपटसृष्टी म्हटलं की आपल्या डोळ्यासमोर फक्त मनोरंजन येत नाही, तर येतो तो मातीचा सुगंध, आपल्या माणसांच्या कथा, महाराष्ट्राची संस्कृती, बोलीभाषा, नाती, संघर्ष आणि जगण्याचं वास्तव.
हिंदी आणि दक्षिण भारतीय चित्रपटांचा बोलबाला असतानाही मराठी सिनेमाने स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण केली आहे. कधी सामाजिक प्रश्न मांडत, कधी प्रेमाची गोष्ट सांगत, कधी इतिहास जिवंत करत तर कधी साध्या माणसाच्या आयुष्यातील असामान्य क्षण पडद्यावर दाखवत मराठी सिनेमाने प्रेक्षकांच्या मनात कायमचं स्थान निर्माण केलं आहे.
मराठी सिनेमाच्या समृद्ध परंपरेत 'श्यामची आई', 'पिंजरा', 'श्वास', 'हरिश्चंद्राची फॅक्टरी', 'सैराट', 'नटसम्राट' यांसारख्या अनेक चित्रपटांनी वेगवेगळ्या काळात आपला ठसा उमटवला.
म्हणूनच आज आपण घेऊन आलो आहोत Top 10 मराठी चित्रपटांची यादी, जे प्रत्येक मराठी माणसाने आयुष्यात किमान एकदा तरी आवर्जून पाहावेत.
टीप : ही यादी कोणत्याही अधिकृत पुरस्कार किंवा बॉक्स ऑफिस क्रमवारीवर आधारित नसून कथा, अभिनय, दिग्दर्शन, सांस्कृतिक महत्त्व आणि प्रेक्षकांवर झालेला परिणाम या निकषांवर आधारित आहे.
१. अशी ही बनवाबनवी – हसवणारा आणि पुन्हा पुन्हा पाहावासा वाटणारा सिनेमा
मराठी सिनेमाच्या यादीत गंभीर चित्रपट असायलाच हवेत असं नाही.
मनमुराद हसायचं असेल तर 'अशी ही बनवाबनवी' आजही एक उत्तम पर्याय आहे.
सचिन पिळगावकर, अशोक सराफ, लक्ष्मीकांत बेर्डे आणि महेश कोठारे यांसारख्या कलाकारांच्या अभिनयाने सजलेला हा चित्रपट मराठी कॉमेडीचा एक लोकप्रिय टप्पा मानला जातो.
परिस्थितीतून निर्माण होणारा विनोद, पात्रांची गोंधळलेली अवस्था आणि संवाद यामुळे हा चित्रपट आजही तितकाच मनोरंजक वाटतो.
का पाहावा?
कारण काही चित्रपटांची मजा एकदा पाहण्यात नसते—ते पुन्हा पुन्हा पाहण्यात असते.
२. नटसम्राट – अभिनय, नाती आणि आयुष्याचं वास्तव
दिग्दर्शक : महेश मांजरेकर
"कुणी घर देता का घर?" हा संवाद ऐकला की मराठी चित्रपटप्रेमींच्या डोळ्यासमोर येतो तो नटसम्राट.
कुसुमाग्रजांच्या गाजलेल्या नाटकावर आधारित या चित्रपटात नाना पाटेकरांनी साकारलेला गणपतराव बेलवलकर आजही प्रेक्षकांच्या स्मरणात आहे.
आयुष्यभर रंगभूमीवर राज्य केलेला एक महान अभिनेता निवृत्तीनंतर आपल्या कुटुंबातच कसा एकटा पडतो, याची ही कथा आहे.
मुलांसाठी आयुष्य घालवणारे आई-वडील आणि मोठे झाल्यानंतर त्यांच्यापासून दुरावणारी मुलं—हा विषय आजही तितकाच जिवंत आहे.
नाना पाटेकरांचा अभिनय हा या चित्रपटाचा आत्मा आहे.
का पाहावा?
कारण हा चित्रपट पाहताना आपण फक्त गणपतरावांची कथा पाहत नाही; कुठेतरी आपल्याच घरातील नात्यांचा आरसा पाहतो.
३. श्वास – छोट्या कथेतलं मोठं जग
दिग्दर्शक : संदीप सावंत
काही चित्रपट मोठ्या बजेटमुळे मोठे होत नाहीत. ते मोठे होतात त्यांच्या कथेमुळे.
'श्वास' हा त्याच प्रकारचा चित्रपट.
आजोबा आणि नातवामधील नातं, आजारपण आणि आयुष्याकडे पाहण्याचा साधा पण हृदयस्पर्शी दृष्टिकोन या चित्रपटातून समोर येतो.
'श्वास' हा भारताचा 2004 मधील ऑस्करसाठी अधिकृत प्रवेश म्हणून निवडला गेला होता.
चित्रपट पाहताना अनेक प्रसंग मनाला चटका लावतात. पण त्याच वेळी आयुष्यातील छोट्या-छोट्या आनंदांची किंमतही समजते.
का पाहावा?
कारण 'श्वास' आपल्याला सांगतो की आयुष्य किती मोठं आहे यापेक्षा ते किती मनापासून जगलं याला अधिक महत्त्व आहे.
४. हरिश्चंद्राची फॅक्टरी – भारतीय सिनेमाची जन्मकथा
दिग्दर्शक : परेश मोकाशी
भारतीय चित्रपटसृष्टीची सुरुवात कशी झाली असेल?
दादासाहेब फाळके यांनी चित्रपट बनवण्याचं स्वप्न पाहिलं आणि ते पूर्ण करण्यासाठी केलेला संघर्ष 'हरिश्चंद्राची फॅक्टरी' अत्यंत सुंदर आणि विनोदी पद्धतीने दाखवतो.
चित्रपट बनवण्याच्या काळातील अडचणी, कलाकार शोधण्यापासून ते तांत्रिक प्रयोगांपर्यंतचा प्रवास या चित्रपटातून अनुभवायला मिळतो.
या चित्रपटाला राष्ट्रीय पुरस्कारांमध्ये सर्वोत्कृष्ट मराठी चित्रपटाचा सन्मान मिळाला होता.
सर्वात महत्त्वाचं म्हणजे हा चित्रपट इतिहास सांगताना कंटाळवाणा होत नाही.
का पाहावा?
कारण हा फक्त दादासाहेब फाळके यांचा प्रवास नाही; हा भारतीय सिनेमाच्या जन्माची गोष्ट आहे.
५. फँड्री – समाजाच्या आरशात डोकावणारा सिनेमा
दिग्दर्शक : नागराज मंजुळे
'फँड्री' हा असा चित्रपट आहे जो संपल्यानंतरही बराच वेळ आपल्या मनात सुरू राहतो.
जब्या नावाच्या एका तरुणाची कथा सांगताना चित्रपट जातिव्यवस्था, सामाजिक भेदभाव आणि प्रेम यांसारख्या विषयांना स्पर्श करतो.
नागराज मंजुळे यांनी ग्रामीण महाराष्ट्रातील वास्तव अत्यंत प्रामाणिकपणे पडद्यावर आणलं.
जब्याच्या मनातलं प्रेम, त्याची स्वप्नं आणि समाजाने त्याच्यासमोर उभ्या केलेल्या भिंती प्रेक्षकाला अस्वस्थ करतात.
का पाहावा?
कारण काही प्रश्नांची उत्तरं चित्रपट देत नाही; उलट ते प्रश्न आपल्या मनात सोडून जातो. 'फँड्री' असाच एक चित्रपट आहे.
६. कट्यार काळजात घुसली – संगीताचा जादुई अनुभव
दिग्दर्शक : सुबोध भावे
मराठी रंगभूमीवरील अजरामर नाटकाचं रुपांतर असलेला 'कट्यार काळजात घुसली' हा संगीतप्रेमींसाठी एक पर्वणी आहे.
शास्त्रीय संगीत, दोन घराण्यांमधील स्पर्धा, अहंकार, मैत्री आणि कलेची साधना यांचा सुंदर संगम या चित्रपटात पाहायला मिळतो.
संगीताला कथानकाचा अविभाज्य भाग बनवणाऱ्या या चित्रपटाची दृश्यात्मक मांडणीही लक्षवेधी आहे.
का पाहावा?
जर तुम्हाला मराठी संगीत, रंगभूमी आणि शास्त्रीय कलेची आवड असेल तर हा चित्रपट चुकवण्यासारखा नाही.
७. पिंजरा – मराठी सिनेमाचा अजरामर क्लासिक
दिग्दर्शक : व्ही. शांताराम
जुन्या मराठी चित्रपटांचा उल्लेख करताना 'पिंजरा' विसरणं अशक्य आहे.
1972 मध्ये प्रदर्शित झालेल्या या चित्रपटात डॉ. श्रीराम लागू आणि निळू फुले यांसारख्या दिग्गज कलाकारांचा सहभाग होता.
शिक्षण, नैतिक मूल्यं, तमाशाची दुनिया आणि मानवी भावनांमधील संघर्ष यांची कथा 'पिंजरा' मांडतो.
आजच्या पिढीने हा चित्रपट पाहताना त्या काळातील महाराष्ट्र, समाजरचना आणि चित्रपट निर्मितीची शैली अनुभवता येते.
का पाहावा?
कारण काळ बदलला तरी काही कथा कालातीत असतात. 'पिंजरा' त्यापैकीच एक.
८. सैराट – प्रेमकथेपलीकडची एक अस्वस्थ करणारी गोष्ट
दिग्दर्शक : नागराज मंजुळे
मराठी सिनेमाबद्दल भारतभर चर्चा घडवून आणणाऱ्या चित्रपटांमध्ये **'सैराट'**चं नाव सर्वात आधी घ्यावं लागेल.
प्रश्या आणि आर्चीची प्रेमकथा सुरुवातीला एखाद्या सुंदर स्वप्नासारखी वाटते. पण जात, प्रतिष्ठा, सामाजिक विषमता आणि कुटुंबाची मानसिकता यांच्याशी त्यांचा संघर्ष सुरू होतो आणि कथा एका वेगळ्याच वळणावर जाते.
'सैराट'चं वैशिष्ट्य म्हणजे त्याने प्रेमकथेच्या माध्यमातून समाजातील कठोर वास्तव प्रेक्षकांसमोर ठेवलं.
आकाश ठोसर आणि रिंकू राजगुरू यांच्या अभिनयाने दोन्ही पात्रं महाराष्ट्राच्या घराघरात पोहोचली. अजय-अतुल यांच्या संगीताने तर या चित्रपटाला आणखी वेगळी उंची दिली.
'झिंगाट' असो किंवा चित्रपटाचा शेवट—'सैराट' प्रेक्षकांच्या मनावर कायमचा ठसा उमटवतो.
का पाहावा?
कारण हा फक्त प्रेमाचा चित्रपट नाही; तो आपल्या समाजाचं वास्तव दाखवणारा चित्रपट आहे.
९. कोर्ट – व्यवस्थेला आरसा दाखवणारा चित्रपट
दिग्दर्शक : चैतन्य ताम्हाणे
मराठी सिनेमाने केवळ मनोरंजनच केलं नाही, तर भारतीय समाज आणि व्यवस्थेवर गंभीर प्रश्नही उपस्थित केले आहेत.
'कोर्ट' हा त्याचं उत्तम उदाहरण.
न्यायव्यवस्था, सामाजिक विषमता, प्रशासन आणि सामान्य माणसाचं आयुष्य याकडे पाहण्याची चित्रपटाची पद्धत अत्यंत वेगळी आहे.
चित्रपटाचा वेग कदाचित नेहमीच्या व्यावसायिक सिनेमासारखा नसेल, पण त्याची मांडणी आणि वास्तववादी दृष्टिकोन प्रेक्षकाला विचार करायला भाग पाडतो.
का पाहावा?
कारण प्रत्येक चित्रपटाने फक्त मनोरंजन करावं असं नाही. काही चित्रपटांनी आपल्याला प्रश्न विचारायला लावणंही गरजेचं असतं.
१०. किल्ला – बालपण, मैत्री आणि बदलत्या आयुष्याची गोष्ट
दिग्दर्शक : अविनाश अरुण
लहान मुलांच्या भावविश्वावर आधारित चित्रपट फार कमी प्रमाणात बनतात. 'किल्ला' हा त्यापैकी एक सुंदर अपवाद.
नवीन ठिकाणी स्थलांतरित झालेल्या एका मुलाचा नवीन वातावरणाशी जुळवून घेण्याचा प्रवास, त्याला मिळणारे मित्र आणि त्याच्या मनातील बदल या चित्रपटातून अत्यंत संवेदनशीलपणे मांडले आहेत.
'किल्ला'मध्ये मोठमोठे ट्विस्ट किंवा भव्य सेट्स नाहीत. पण त्यात आहे ते बालपणाचं निरागस जग.
का पाहावा?
कारण हा चित्रपट आपल्याला आपल्या बालपणाची आठवण करून देतो.
हे १० चित्रपट आवर्जून का पाहावेत?
या यादीतील प्रत्येक चित्रपटाची शैली वेगळी आहे.
'सैराट' प्रेम आणि सामाजिक वास्तव सांगतो.
'नटसम्राट' नात्यांची किंमत समजावतो.
'श्वास' आयुष्याकडे नव्याने पाहायला शिकवतो.
'हरिश्चंद्राची फॅक्टरी' भारतीय सिनेमाचा इतिहास सांगतो.
'फँड्री' समाजातील विषमतेवर प्रश्न उपस्थित करतो.
'कट्यार काळजात घुसली' संगीत आणि कलेचा अनुभव देतो.
'पिंजरा' मराठी सिनेमाच्या सुवर्णकाळाची आठवण करून देतो.
'अशी ही बनवाबनवी' मनमुराद हसवतो.
'कोर्ट' व्यवस्थेकडे प्रश्नार्थक नजरेने पाहायला भाग पाडतो.
आणि 'किल्ला' आपल्याला बालपणात घेऊन जातो.
म्हणजेच या दहा चित्रपटांमध्ये मराठी माणसाच्या आयुष्यातील अनेक रंग दिसतात.
मराठी सिनेमा म्हणजे फक्त सिनेमा नाही!
मराठी चित्रपटसृष्टीची सर्वात मोठी ताकद म्हणजे ती आपल्या माणसांच्या कथा सांगते.
आपल्या गावात घडणारी गोष्ट, आपल्या घरातील नातं, आपल्या भाषेतील संवाद, आपल्या संस्कृतीतील एखादी प्रथा किंवा आपल्या समाजातील एखादा प्रश्न—हे सगळं मराठी सिनेमात आपल्याला दिसतं.
म्हणूनच प्रत्येक मराठी माणसाने फक्त नवीन प्रदर्शित होणारे मराठी चित्रपट पाहण्यापेक्षा जुन्या आणि दर्जेदार चित्रपटांनाही वेळ द्यायला हवा.
आजच्या काळात मराठी सिनेमाला भारतभरातून आणि परदेशातूनही प्रेक्षक मिळत आहेत. अलीकडील काळातील चित्रपटांवरच्या प्रेक्षकांच्या चर्चांमध्येही 'सैराट', 'नटसम्राट', 'किल्ला', 'फँड्री', 'कट्यार काळजात घुसली' यांसारख्या चित्रपटांची नावं वारंवार दिसतात.
तुमचा आवडता मराठी चित्रपट कोणता?
ही Top 10 यादी अर्थातच अंतिम नाही.
मराठी सिनेमाचा इतिहास इतका मोठा आणि समृद्ध आहे की 'नटरंग', 'देऊळ', 'डोंबिवली फास्ट', 'टाईमपास', 'मुंबई-पुणे-मुंबई', 'कासव', 'एलिझाबेथ एकादशी', 'पावनखिंड', 'बाईपण भारी देवा', 'वाळवी' अशा अनेक चित्रपटांचा स्वतंत्रपणे उल्लेख करता येईल. विविध चित्रपटप्रेमींच्या याद्यांमध्येही अशा अनेक चित्रपटांचा समावेश आढळतो.
तुमच्या मते या यादीत कोणता चित्रपट असायलाच हवा होता?
तुमचा आवडता मराठी चित्रपट कमेंटमध्ये नक्की सांगा.
कदाचित पुढच्या भागात "Top 10 Marathi Movies – Part 2" मध्ये तुमचा आवडता चित्रपटही असेल!
जय महाराष्ट्र! ❤️
मराठी सिनेमा पाहूया, मराठी सिनेमा जगवूया!
Related Posts:
मराठी चित्रपटसृष्टीचे सुवर्ण दिवस!
'खाशाबा' – मराठी सिनेसृष्टीतील आणखी एक ऐतिहासिक पर्व
Top 10 मराठी पुस्तके : प्रत्येक मराठी माणसाने आवर्जून वाचावीत
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा